استادیوم المپیکو یونیورسیتاریو: نماد تاریخ، هنر و ورزش در مکزیکوسیتی - مجری سفرهای گردشگری

به گزارش مجری سفرهای گردشگری:  

تاریخچه و معماری: هم‌نوایی با طبیعت و فرهنگ

روند ساخت این استادیوم بزرگ در تاریخ 7 اوت 1950 آغاز شد و بخش اصلی سازه آن در یک بازه زمانی بسیار کوتاه هشت‌ماهه به پایان رسید. این پروژه عظیم با به کارگیری بیش از 10 هزار کارگر در سه شیفت شبانه‌روزی و با هزینه‌ای بالغ بر 28 میلیون پزو در آن زمان، به سرانجام رسید. این ورزشگاه که متعلق به دانشگاه ملی خودمختار مکزیک (UNAM) است، یکی از نخستین و مهم‌ترین بناهای پروژه عظیم شهر دانشگاهی (CU) بود.

• معماران: طراحی این بنای باشکوه بر عهده تیمی از معماران برجسته شامل آگوستو پرز پالاسیوس، خورخه براوو و رائول سالیناس بوده است.
• فلسفه طراحی: دهانه آتشفشان معمارانه: فلسفه اصلی طراحان، ادغام کامل بنا با چشم‌انداز طبیعی منطقه «پدرگال د سان آنخل» بود که از گدازه‌های آتشفشانی باستانی پوشیده شده است. معماران با الهام از دهانه یک آتشفشان، استادیوم را در یک فرورفتگی طبیعی زمین (hondonada) بنا کردند تا به جای تحمیل خود بر طبیعت، از دل آن بیرون بیاید. این رویکرد که توسط دیه‌گو ریورا به عنوان «دهانه آتشفشان معمارانه» توصیف شد، تحسین معمار بزرگ، فرانک لوید رایت را نیز برانگیخت.
• مصالح و تکنیک ساخت: برای ساخت بدنه خارجی از سنگ‌های آتشفشانی استخراج شده از همان منطقه استفاده شد. به جای سازه‌های بتن مسلح گران‌قیمت، بخش عمده‌ای از سکوها بر روی خاکریزهای فشرده‌شده (Terraplenes) بنا شد. برای این کار، بیش از 100 هزار متر مکعب خاک و سنگ آتشفشانی حاصل از حفاری محل، جابجا و برای شکل‌دهی به جایگاه تماشاگران استفاده شد. این تکنیک مهندسی که مشابه ساخت سدها بود، نه تنها هزینه‌ها را به شکل چشمگیری کاهش داد، بلکه پیوندی ناگسستنی میان بنا و محیط طبیعی اطرافش ایجاد کرد.
• گنجایش و ابعاد: این استادیوم در ابتدا گنجایشی در حدود 70,000 نفر داشت، اما اکنون ظرفیت آن تقریباً 69,000 نفر است. طراحی آن شامل 42 تونل بتنی برای تخلیه سریع و ایمن تماشاگران است.

دیوارنگاره دیه‌گو ریورا: تجلی «ادغام پلاستیک»

برجسته‌ترین ویژگی هنری استادیوم، دیوارنگاره نیمه‌تمام و عظیمی با عنوان «دانشگاه، خانواده مکزیکی، صلح و جوانان ورزشکار» اثر دیه‌گو ریورا است. این اثر که در نمای شرقی قرار دارد، نماد ایده «ادغام پلاستیک» (Integración Plástica) است؛ فلسفه‌ای که به دنبال پیوند معماری، نقاشی و مجسمه‌سازی در پروژه شهر دانشگاهی بود.

• نمادگرایی عناصر:

  • نشان دانشگاه (عقاب و کرکس): در مرکز اثر، نشان دانشگاه UNAM توسط یک عقاب (نماد مکزیک) و یک کرکس آندی (نماد آمریکای لاتین) حمل می‌شود که نماد اتحاد فرهنگی قاره آمریکاست.
  • خانواده و صلح: در زیر آن، یک خانواده (پدر اروپایی، مادر بومی و فرزند دورگه) نماد شکل‌گیری هویت ملی مکزیک است. کودک کبوتری به نشانه صلح در دست دارد.
  • جوانان ورزشکار و کتسالکوآتل: در دو سو، ورزشکارانی در حال برافروختن مشعل المپیک و در پایین‌ترین بخش، مار بالدار (خدای آزتک‌ها) دیده می‌شوند که هویت مدرن را به ریشه‌های باستانی پیوند می‌زنند.

• دلایل ناتمام ماندن: طرح اولیه ریورا پوشاندن تمام نمای بیرونی استادیوم بود، اما این پروژه عظیم به دلیل کمبود بودجه و درگذشت هنرمند در سال 1957، هرگز تکمیل نشد.

میزبانی رویدادهای جهانی و لحظات تاریخی

این استادیوم در طول تاریخ خود میزبان رویدادهای ورزشی بزرگ در سطح جهانی بوده است که اهمیت آن را در عرصه بین‌المللی به نمایش می‌گذارد.

افتتاحیه با یک رقابت حماسی (1952)

تنها چند روز پس از گشایش رسمی استادیوم در نوامبر 1952، این ورزشگاه میزبان اولین دوره از رقابت سنتی فوتبال آمریکایی موسوم به «کلاسیکو پلی-یونیورسیداد» بود. در این بازی تاریخی، تیم پوماس UNAM در یک رقابت نفس‌گیر با نتیجه 20-19 بر رقیب دیرینه خود از موسسه پلی‌تکنیک ملی (IPN) پیروز شد و سرآغازی افسانه‌ای برای تاریخ این استادیوم رقم خورد.

بازی‌های پان امریکن 1955: دروازه‌ای به شهرت جهانی

پیش از آنکه المپیک 1968 این استادیوم را به اوج شهرت برساند، این بازی‌های پان امریکن 1955 بود که آن را به عنوان یک عرصه بین‌المللی مهم معرفی کرد. در 12 مارس 1955، مراسم افتتاحیه با حضور بیش از 100 هزار تماشاگر برگزار شد و استادیوم میزبان اصلی رقابت‌های دو و میدانی و فینال فوتبال بود.

بازی‌های المپیک تابستانی 1968: اعتراض تاریخی

استادیوم المپیکو یونیورسیتاریو، ورزشگاه اصلی بازی‌های المپیک 1968 بود و مراسم افتتاحیه، اختتامیه و مسابقات دو و میدانی در آن برگزار شد. برای این میزبانی، ظرفیت ورزشگاه به طور موقت به 83,700 نفر افزایش یافت و برای نخستین بار در تاریخ المپیک، از پیست دو و میدانی مصنوعی (تارتان) استفاده شد.

• اعتراض تامی اسمیت و جان کارلوس: در 16 اکتبر 1968، این استادیوم صحنه یکی از نمادین‌ترین لحظات تاریخ ورزش شد. دو ورزشکار آفریقایی-آمریکایی، تامی اسمیت و جان کارلوس، هنگام پخش سرود ملی آمریکا، با مشت‌های گره‌کرده و پوشیده در دستکش سیاه، سلام «قدرت سیاه» (Black Power) را در اعتراض به نژادپرستی اجرا کردند.

جام جهانی فوتبال 1986

این ورزشگاه یکی از میزبانان جام جهانی فوتبال 1986 بود و چندین بازی از این تورنمنت معتبر، از جمله بازی‌های تیم قهرمان آن دوره یعنی آرژانتین، در آن برگزار شد.

خانه دو پوما: فوتبال و فوتبال آمریکایی

استادیوم المپیکو یونیورسیتاریو فراتر از یک میدان ورزشی، یک مرکز فرهنگی و هویتی است و به عنوان خانه دو تیم بزرگ با نام «پوماس» شناخته می‌شود.

• میراث جهانی یونسکو: در سال 2007، پردیس مرکزی شهر دانشگاهی UNAM، شامل این استادیوم، به دلیل معماری مدرن و تلفیق هنر و علم، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

پوماس (فوتبال): قلعه‌ای از افتخار

این استادیوم از زمان تأسیس باشگاه فوتبال یونیورسیداد ناسیونال (معروف به پوماس) در سال 1954، ورزشگاه خانگی این تیم بوده است. این مکان برای هواداران پوماس، صحنه کسب قهرمانی‌های تاریخی متعددی در لیگ مکزیک بوده است، از جمله اولین قهرمانی در فصل 1976-1977، قهرمانی دراماتیک مقابل رقیب سنتی کلاب آمریکا در فصل 1990-1991 و کسب دو قهرمانی پیاپی در سال طلایی 2004.

پوماس سی‌یو (فوتبال آمریکایی): غرش در لیگ ONEFA

این استادیوم همچنین خانه تیم پرافتخار فوتبال آمریکایی «پوماس سی‌یو» (Pumas CU) است که در لیگ فوتبال آمریکایی مکزیک (ONEFA) رقابت می‌کند.

• تاریخچه و قهرمانی‌ها: این تیم که ریشه‌هایش به سال 1927 بازمی‌گردد، یکی از پرافتخارترین تیم‌های تاریخ این ورزش در مکزیک است و 22 عنوان قهرمانی ملی را در کارنامه دارد. آخرین قهرمانی‌های این تیم در سال‌های 2010، 2013، 2014 و 2017 به دست آمده است.
• کلاسیکو پلی-یونیورسیداد: بزرگترین و قدیمی‌ترین رقابت در فوتبال آمریکایی مکزیک، رقابت میان پوماس UNAM و تیم‌های موسسه پلی‌تکنیک ملی (IPN) است که از سال 1936 آغاز شده است. این رقابت که نماد تقابل دو قطب بزرگ آموزش عالی مکزیک است، توسط لیگ ملی فوتبال آمریکا (NFL) به عنوان «وحشی‌ترین رقابت فوتبال آمریکایی مکزیک» توصیف شده است. اهمیت آن به حدی است که در سال 1972، بازی این دو تیم در استادیوم آزتکا 120 هزار تماشاگر را به خود جذب کرد.

خلاصه

استادیوم المپیکو یونیورسیتاریو که در سال 1952 در مکزیکوسیتی افتتاح شد، یک شاهکار معماری و نماد فرهنگی مکزیک است. این ورزشگاه با گنجایش حدود 69,000 نفر، به عنوان بخشی کلیدی از پروژه شهر دانشگاهی UNAM (میراث جهانی یونسکو) ساخته شد. معماری آن با الهام از دهانه یک آتشفشان و با استفاده از تکنیک‌های نوآورانه مانند ساخت سکوها بر روی خاکریزهای فشرده‌شده از سنگ‌های آتشفشانی بومی شکل گرفته است. این استادیوم به خاطر دیوارنگاره نیمه‌تمام اما باشکوه دیه‌گو ریورا شهرت جهانی دارد. این ورزشگاه میزبان رویدادهای بزرگی چون بازی‌های پان امریکن 1955، المپیک 1968 و جام جهانی 1986 بوده است. در المپیک 1968، این استادیوم صحنه اعتراض تاریخی «سلام قدرت سیاه» توسط تامی اسمیت و جان کارلوس علیه نژادپرستی شد. این استادیوم نه تنها ورزشگاه خانگی و قلعه پرافتخار تیم فوتبال «پوماس» است، بلکه خانه تیم بسیار موفق فوتبال آمریکایی «پوماس سی‌یو» و صحنه رقابت تاریخی «کلاسیکو پلی-یونیورسیداد» نیز می‌باشد.